Astma-aanvallen: oorzaken en behandeling

Over Astma-aanvallen: oorzaken en behandeling

Alles over astma-aanvallen: triggers, behandeling, medicatie en wanneer spoedhulp nodig is.

Wat is een astma-aanval?

Bij een astma-aanval vernauwen de luchtwegen plotseling door een combinatie van ontsteking van het slijmvlies, extra slijmproductie en het samentrekken van de spiertjes rond de luchtwegen (bronchospasme). Daardoor wordt ademhalen moeilijk: u hoort een piepende ademhaling, voelt een drukkend gevoel op de borst, hoest veel of bent kortademig. Een aanval kan binnen enkele minuten opbouwen, maar ook geleidelijk over uren of dagen verergeren.

In Nederland hebben ongeveer 600.000 mensen astma, van wie ruim 100.000 kinderen. Astma is een chronische aandoening: de neiging tot ontstoken luchtwegen blijft, maar met de juiste medicatie en leefregels zijn de meeste mensen klachtenvrij of hebben ze hooguit milde klachten. Naar schatting belandt jaarlijks 1 op de 20 astmapatiënten minstens één keer op de spoedeisende hulp door een ernstige aanval — het grootste deel daarvan is te voorkomen.

Het verschil tussen "een vervelende dag met astma" en een echte aanval zit in de reactie op uw blauwe pufje: helpt het binnen 5–10 minuten en blijft het effect minstens enkele uren? Dan is het meestal onder controle. Heeft u steeds vaker een pufje nodig, of helpt het nauwelijks meer? Dan is uw astma uit balans en is contact met de huisarts of longarts nodig — wacht hier níet mee tot het echt misgaat.

Een astma-aanval ontstaat bijna nooit zomaar: er is meestal een uitlokker (trigger) die de overgevoelige luchtwegen prikkelt. Triggers verschillen sterk per persoon. De ene patiënt reageert vooral op huisstofmijt en kattenhaar, de ander krijgt vooral klachten bij verkoudheid, koude lucht of inspanning. Het bijhouden van een klachtendagboek gedurende een paar weken helpt om uw eigen patroon te herkennen.

Daarnaast spelen versterkende factoren een rol: stress, hormonale schommelingen, een slechte nachtrust, luchtvervuiling (fijnstof, houtrook, verfdampen) en passief meeroken. Vrouwen merken vaak dat klachten rond de menstruatie verergeren. Bij kinderen is een verkoudheidsvirus verreweg de meest voorkomende uitlokker.

De vier klassieke symptomen van een astma-aanval zijn piepende ademhaling, hoesten, kortademigheid en een drukkend of beklemmend gevoel op de borst. Niet iedereen heeft alle vier de symptomen — sommige mensen hoesten vooral 's nachts of na sporten, anderen merken het vooral als piep bij uitademen.

Let goed op waarschuwingssignalen in de dagen vóór een aanval: vaker dan normaal het blauwe pufje gebruiken, 's nachts wakker worden door hoest of benauwdheid, of minder kunnen presteren bij dagelijkse activiteiten zoals trappenlopen. Dit zijn signalen dat de astma ontregeld raakt en dat ingrijpen nodig is voordat een echte aanval ontstaat.

Astmabehandeling rust op twee soorten medicatie: een onderhoudsmedicijn dat dagelijks de ontsteking remt (meestal een bruine, oranje of paarse inhalator met corticosteroïden), en een noodmedicijn dat bij klachten direct de luchtwegen verwijdt (de bekende blauwe pufje, salbutamol). Het grootste misverstand is dat het blauwe pufje "het belangrijkste medicijn" zou zijn — in werkelijkheid is de dagelijkse ontstekingsremmer dat, ook als u zich goed voelt.